Szkolny powrót bez hejtu – jak budować bezpieczne relacje od pierwszych dni roku szkolnego

Rozpoczęcie nowego roku szkolnego to dla uczniów czas pełen emocji – od radości ze spotkania z rówieśnikami, po niepokój związany z wejściem w nowe środowisko. Pierwsze tygodnie nauki kształtują dynamikę grupy na kolejne miesiące. To właśnie w tym okresie kluczowe staje się uważne budowanie atmosfery akceptacji, bezpieczeństwa i wzajemnego szacunku.

Jak wspierać dzieci i młodzież w tworzeniu relacji wolnych od hejtu i wykluczenia? Oto najważniejsze filary działań profilaktycznych w szkole i w domu.

1. Zauważyć zanim wybuchnie – rola mikroagresji

Przemoc rówieśnicza rzadko pojawia się nagle. Najczęściej zaczyna się od niepozornych gestów: przewracania oczami, wyciszania kogoś w dyskusji, wymownych szeptów czy niewybrednych żartów.

Reagujmy na drobne sygnały braku szacunku. Nazywanie po imieniu zachowań wykluczających i stawianie jasnych granic na samym początku zapobiega ich eskalacji do formy otwartego hejtu.

2. Współne zasady > narzucone zakazy

Zamiast narzucać uczniom sztywne regulaminy, warto włączyć ich w proces tworzenia norm klasowych. Kiedy dzieci same zdefiniują, jak chcą się do siebie odnosić i co czują, gdy ktoś ich przezywa, łatwiej biorą odpowiedzialność za panującą atmosferę. Wspólne stworzenie klasowego „Kodeksu Dobrych Relacji”, w którym kluczowe miejsce zajmują pojęcia takie jak empatia, słuchanie bez oceniania i gotowość do niesienia pomocy.

3. Od reagowania do sprawczości- nie bądź tylko WIDZEM

Większość uczniów w klasie stanowi tzw. „milczącą większość” – osoby, które nie hejtują bezpośrednio, ale przyglądają się trudnym sytuacjom. Edukacja oparta na empatii uczy dzieci i młodzież, jak przechodzić od postawy biernego świadka do aktywnego obrońcy. Pokazujmy młodym ludziom, że drobny gest wsparcia (np. usiąść z kimś na przerwie, powiedzieć „nie zgadzam się na takie traktowanie”) ma ogromną moc i potrafi zmienić sytuację osoby wykluczonej.

4. Przenikanie się świata realnego i cyfrowego- real i sieć to jeden świat

Dla współczesnych dzieci i młodzieży granica między życiem w szkole a życiem w sieci nie istnieje. Grupy klasowe na komunikatorach czy media społecznościowe to miejsca, w których hejt rozwija się najszybciej. Ważne jest ciągłe przypominanie o cyfrowej odpowiedzialności. Słowa napisane na ekranie ranią tak samo jak te wypowiedziane prosto w twarz. Rozmowy o mowie nienawiści w sieci muszą być stałym elementem edukacji antydyskryminacyjnej.

Budowanie bezpiecznego środowiska szkolnego to proces ciągły, wymagający zaangażowania nauczycieli, rodziców oraz samych uczniów. Pokazywanie dobrych wzorców, promowanie empatii oraz dawanie młodzieży przestrzeni do twórczej wypowiedzi na ważne tematy społeczne to najskuteczniejsza tarcza przeciwko przemocy i dyskryminacji.

Co przed nami?

W tym roku Bydgoszcz również aktywnie włacza się w ogólnopolską kampanię „Dzieciństwo bez przemocy”. 

• Miejski Konkurs Profilaktyczny „Razem Raźniej – Bez Przemocy” – już wkrótce zdradzimy szczegóły! Będziecie mogli wykazać się kreatywnością (fotki, bajki, memy, podcasty/wideo).
• Marsz Wsparcia „Ramię w Ramię – Dzieciństwo Bez Przemocy” – wyjdziemy razem na ulice, żeby głośno powiedzieć STOP przemocy rówieśniczej.

Śledźcie naszą stronę i inspirujcie pomysłami.